Burun Septum Perforasyonu Onarımı

Burun Septum Perforasyonu Onarımı

Burun septum perforasyonu (septum deliği), burun boşluğunu sağ ve sol olmak üzere iki eşit hava yoluna bölen; ön kısmı kıkırdak, arka kısmı kemik dokudan oluşan “septum” adlı orta bölmede meydana gelen delinme veya açıklık durumudur. Septum, üzerini kaplayan ve dokuyu besleyen hassas bir mukoza zarı ile örtülüdür. Bu mukoza zarının ve altındaki kıkırdak/kemik dokunun bütünlüğünün bozulması, sağ ve sol burun boşlukları arasında doğrudan bir geçiş yolu (fistül) oluşturur. Septum perforasyonu, burun içindeki hava akışının (aerodinamik) doğal dengesini tamamen altüst eder. Türbülanslı hava akışı; mukoza kurumalarına, kabuklanmalara, ıslık sesine (vızıltı) ve sık tekrarlayan burun kanamalarına sebep olur. Doç. Dr. Sedat Doğan, Gaziantep’teki muayenehanesinde septum perforasyonu tanısı konulan hastalarını kabul etmekte; delikli alanın boyutuna, lokasyonuna ve çevre dokuların kalitesine göre kişiye özel ileri düzey mikro-rekonstruktif (mukoza ve kıkırdak flep) cerrahi onarım tekniklerini başarıyla uygulamaktadır.

Burun septum perforasyonu onarımı, Kulak Burun Boğaz ve Yüz Plastik Cerrahi alanının en teknik, en hassas ve tecrübe gerektiren Rekonstrüktif operasyonlarından biridir. Bunun temel nedeni, burun içinin dar bir çalışma alanına sahip olması, delik etrafındaki mukoza dokusunun genellikle incelmiş, kanlanması bozulmuş ve sertleşmiş (skar dokusu) olmasıdır. Sadece deliğin sınırlarını birbirine dikmeye çalışmak başarısızlıkla sonuçlanır. Başarılı bir perforasyon onarımı; deliğin iki tarafındaki mukoza zarlarının kaydırma flepleriyle (mukoperikondriyal kaydırma flepleri) gerginliksiz şekilde kapatılmasını ve iki mukoza katmanı arasına canlılığını koruyacak sağlam bir kıkırdak veya fasya greftinin (otolog doku desteği) sandviç tekniğiyle yerleştirilmesini gerektirir.

Burun Septum Perforasyonu (Septum Deliği) Neden Oluşur?

Septum perforasyonu, doğumsal bir anatomik bozukluktan ziyade genellikle sonradan maruz kalınan cerrahi, travmatik, çevresel veya sistemik faktörlere bağlı olarak gelişir. En sık karşılaşılan perforasyon nedenleri şunlardır:

• Girişilmiş Burun Ameliyatları (İatrojenik Nedenler): Geçirilmiş başarısız veya agresif septoplasti (burun eğriliği) ve rinoplasti operasyonlarında, septumun her iki tarafındaki mukoza zarının karşılıklı olarak yırtılması ve bu yırtıkların onarılmaması sonucu kıkırdağın beslenemeyerek erimesi.
• Tekrarlayan Burun Kanaması Müdahaleleri: Sık tekrarlayan kanamaları durdurmak amacıyla burun içine uygulanan aşırı veya kontrolsüz gümüş nitrat yakma (koterizasyon) işlemleri.
• Fiziksel Travmalar ve Burun Karıştırma Alışkanlığı: Burun bölgesine alınan şiddetli darbeler, kırıklar veya özellikle çocukluk ve gençlik döneminde kronik burun karıştırma sonucu mukozanın zedelenip enfekte olması.
• Kötü Huylu Madde Kullanımı ve Burun Spreyi Suistimali: Burun içi damarları aşırı derecede büzerek doku beslenmesini ve oksijenlenmesini sıfırlayan kokain gibi maddelerin kullanımı veya reçetesiz dekonjestan burun spreylerinin aylarca/yıllarca kontrolsüz kullanımı.
• Çevresel ve Mesleki İritanlar: Krom, nikel, çimento tozu, asit buharları gibi kimyasal maddelerin solunduğu sanayi kollarında koruyucu maskesiz çalışılması.
• Otoimmün ve Vaskülit Hastalıkları: Vücudun kendi damarlarına saldırdığı Granülomatöz Polianjitis (Wegener Granülomatozu), Lupus (SLE) veya Romatoid Artrit gibi sistemik romatizmal hastalıkların burun mukozasında doku yıkımı yaratması.

Septum Perforasyonunun Belirtileri ve Hastanın Yaşamına Etkileri

Septum deliğinin oluşturduğu şikayetler, deliğin çapına (küçük, orta, büyük) ve burun içindeki yerleşim yerine (ön bölge veya arka bölge) bağlı olarak değişiklik gösterir. Ön (anterior) bölgedeki delikler her hava girişinde irrite olduğu için çok daha fazla semptom verir. En sık rastlanan klinik belirtiler şunlardır:

• Nefes Alıp Verirken Islık Sesi (Vızıltı): Özellikle 0.5 cm’den küçük, ön bölge yerleşimli deliklerde havanın delikten geçerken oluşturduğu rahatsız edici akustik ses.
• Kronik Kabuklanma ve Tıkanıklık: Deliğin kenarlarındaki mukoza örtüsü doğal nemlendirme yeteneğini kaybettiği için sürekli kurur ve sert, iltihaplı kabuklar oluşturur. Bu kabuklar hava yolunu tıkayarak hastada kütlesel tıkanıklık hissi yaratır.
• Tekrarlayan ve İnatçı Burun Kanamaları: Kuruyan ve kabuklanan mukoza kenarlarının hapşırma, sümkürme veya kabukların kopması sonucu çatlaması ve durdurulması zor kanamalara yol açması.
• Burunda Kötü Koku ve Sızıntı: Kuruyan kabukların altında biriken bakteriyel enfeksiyonlar sonucu hastanın kendisinin ve çevresinin hissettiği kronik kötü koku (ozena).
• Burun Sırtında Çökme (Semer Burun Deformitesi): Çok geniş (2 cm ve üzeri) perforasyonlarda, burnun taşıyıcı kıkırdak çatısı tamamen çöktüğü için dışarıdan bakıldığında burun sırtında belirgin bir çökme ve estetik şekil bozukluğu gelişir.

Ameliyat Öncesi Detaylı Teşhis, Derecelendirme ve Hazırlık

Septum perforasyonu onarımı öncesinde hastanın detaylı bir haritalandırmadan geçmesi cerrahi başarının temel şartıdır. Doç. Dr. Sedat Doğan, Gaziantep’teki muayenehanesinde şu teşhis basamaklarını uygulamaktadır:

1. Endoskopik Perforasyon Analizi: HD kameralar yardımıyla deliğin milimetrik çapı (en ve boy ölçümü), deliğin burun girişine olan uzaklığı, delik kenarlarındaki mukozanın kalınlığı ve kanlanma kalitesi değerlendirilir.
   • Küçük Perforasyonlar: 0.5 cm’den küçük delikler.
   • Orta Perforasyonlar: 0.5 cm ile 1.5 cm arasındaki delikler.
   • Büyük / Kompleks Perforasyonlar: 1.5 cm – 2 cm’den büyük, kıkırdak desteğini kaybetmiş dev delikler.
2. Sistemik Hastalıkların Ekarte Edilmesi: Eğer hastada geçirilmiş bir ameliyat veya travma öyküsü yoksa, deliğin arkasında yatan otoimmün bir hastalık (Wegener vasküliti vb.) olup olmadığını teyit etmek amacıyla kan tahlilleri (c-ANCA, p-ANCA, ANA) ve biyopsi planlanır. Otoimmün hastalık aktifken cerrahi yapılmaz.
3. Doku Hazırlığı ve Nemlendirme Protokolü: Ameliyattan en az 2-4 hafta önce başlayarak burun içi özel nemlendirici kremler, okyanus suları ve yumuşatıcı solüsyonlarla yıkanarak iltihaplı kabuklar temizlenir ve mukoza cerrahiye hazır esnek bir kıvama getirilir.

Septum Perforasyonu Onarımı Aşamaları ve Cerrahi Teknikler

Septum perforasyonu onarımı, tam teşekküllü ameliyathane şartlarında, hastanın konforu için genel anestezi altında gerçekleştirilir. Operasyon, deliğin büyüklüğüne göre ortalama 2.5 ila 4 saat arasında sürer. Uygulanan cerrahi aşamalar şunlardır:

• Cerrahi Yaklaşım (Açık Teknik Rinoplasti Yaklaşımı): Görüş açısının maksimum düzeyde tutulması ve mikron düzeyinde dikiş atılabilmesi için ameliyat sıklıkla açık teknikle gerçekleştirilir. Burun cild kaldırılarak perforasyon alanına üstten ve önden tam hakimiyet sağlanır.
• Mukoza Fleplerinin Hazırlanması (Mukoperikondriyal / Mukoperiostal Flepler): Deliğin ön, arka, üst ve alt kısmındaki sağlam mukoza zarları kemik ve kıkırdaktan özenle serbestleştirilir. Ağız içinden, burun tabanından veya burun yan duvarından hazırlanan canlı, kanlanan doku flepleri (flebin kendi damarsal beslenmesi korunarak) deliğin olduğu bölgeye kaydırılır.
• Araya Doku Desteği (Greft) Yerleştirilmesi (Sandviç Tekniği): Onarımın kalıcı olması ve tekrar delinmemesi için kaydırılan iki mukoza katmanının ortasına koruyucu bir bariyer konulmalıdır. Bu amaçla hastanın kendi kulak kıkırdağı (konkal greft), burun içi kıkırdağı, şakak adalesi zarı ( temporal fasya) veya göğüs adalesi zarı kullanılır. Bu canlı greft, mukoza yapraklarının arasına sandviç gibi dikilir.
• Mikro-Dikişlerle Kapatma ve Sabitleme: Hazırlanan flepler ve aradaki greft, emilebilir mikro dikişlerle gerginlik yaratmayacak şekilde (tension-free) kapatılır. Fleplerin üzerinde hiçbir gerginlik olmamalıdır; aksi takdirde dikişler dokuyu keser ve delik yeniden açılır.
• Silikon Splint (Silikon Yaprak) Uygulaması: Onarılan mukoza yüzeyini korumak, dokuların birbirine kaynamasını sağlamak ve dikişleri dış etkilerden izole etmek amacıyla burun içi sağ ve sol duvarına yumuşak silikon plaklar yerleştirilerek dikişlerle sabitlenir.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci ve Kritik Bakım Kuralları

Septum perforasyonu ameliyatının başarısı, cerrahi teknik kadar ameliyat sonrasındaki titiz bakıma ve hastanın kurallara uymasına bağlıdır. İyileşme evreleri şu şekildedir:

İlk 1 – 3 Hafta (Silikon Koruma ve Yıkama Dönemi)

Burun içindeki özel silikon plaklar dokunun kaynama durumuna göre yaklaşık 2 ila 3 hafta boyunca burun içinde tutulur. Bu süreçte hasta doktorun reçete ettiği steril yıkayıcı solüsyonları ve nemlendirici damlaları düzenli kullanmalıdır. Ağız açık hapşırılmalı, burun kesinlikle sümkürülmemeli ve burun içine parmak veya pamuk çubuk sokulmamalıdır.

Silikon Çıkarılması ve Mukoza İyileşmesi (3. Hafta ve Sonrası)

Silikonlar çıkarıldıktan sonra onarılan dokunun yeni mukoza ile kaplanması ve damarlanması (neovaskülarizasyon) devam eder. Bu dönemde burun içinin kurutulmaması için nemlendirici merhemlere devam edilir. Ağır sporlar, ıkınma, sıcak sauna/banyo ve gözlük kullanımı ilk 1.5 ay kısıtlanır.

Septum Perforasyonu Onarımının Hastaya Sağladığı Kazanımlar

Başarıyla tamamlanan bir perforasyon kapatma ameliyatı sonrasında hastalar şu yaşam konforlarına kavuşurlar:

• Nefes alıp verirken oluşan ıslık (vızıltı) sesi tamamen ortadan kalkar.
• Sürekli tekrarlayan ağrılı kabuklanmalar ve burun içi yaralar son bulur.
• Burun mukozası doğal nemlendirme fonksiyonunu yeniden kazanır, kronik kanamalar durur.
• Kötü koku (ozena) ve buna bağlı gelişen sosyal özgüven kaybı engellenir.
• Geniş deliklerde oluşan burun çökmeleri (semer burun) eş zamanlı kıkırdak çatıyla düzeltilerek estetik bir görünüm elde edilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Burun septum perforasyonu ameliyatı olmadan, sprey veya ilaçla kapanır mı?

Hayır. Oluşmuş bir kıkırdak ve mukoza deliğinin kendiliğinden, kremle, spreyle veya ilaç tedavisiyle kapanması tıbben mümkün değildir. İlaçlar ve nemlendirici merhemler sadece kabuklanmayı ve kanamayı azaltarak hastanın şikayetlerini geçici olarak hafifletir. Deliğin kalıcı olarak kapatılmasının tek yolu cerrahi onarımdır.

2. Ameliyat olmak istemeyen hastalar için alternatif bir çözüm var mıdır?

Cerrahiye engeli olan veya ameliyat olmak istemeyen hastalarda, deliğe uygun boyutta “Septal Buton” (silikon düğme) yerleştirilebilir. Poliklinik şartlarında yerleştirilen bu butonlar deliği fiziksel olarak tıkayarak ıslık sesini ve kabuklanmayı azaltır. Ancak bu işlem cerrahi bir tedavi değil, geçici bir protez uygulamasıdır ve zamanla lokal iritasyon yapabilir.

3. Septum perforasyonu ameliyatında başarı oranı nedir? Tekrar delinme riski var mıdır?

Cerrahi başarı; deliğin boyutuna ve lokasyonuna doğrudan bağlıdır. 1.5 cm’den küçük deliklerde deneyimli ellerde ve doğru flep teknikleriyle başarı oranı %90’ların üzerindedir. Ancak 2 cm üzerindeki dev deliklerde, sigara içenlerde veya dokusu çok hasarlı hastalarda tekrar delinme (nüks) riski bulunmaktadır. Bu nedenle ameliyat sonrası bakım talimatlarına eksiksiz uyulmalıdır.

4. Septum perforasyonu ameliyatı ne kadar sürer?

Perforasyon onarımı aceleye getirilmemesi gereken, mikron düzeyinde dikişlerle yürütülen hassas bir ameliyattır. Deliğin büyüklüğüne, kulak veya kaburga kıkırdağı alınıp alınmayacağına göre operasyon süresi ortalama 2.5 ile 4 saat arasında değişmektedir.

5. Gaziantep dışından perforasyon ameliyatı için gelecek hastalar kaç gün şehirde kalmalıdır?

Şehir dışından veya yurt dışından gelecek hastalarımızın öncelikle muayenehanemizde detaylı endoskopik ölçümleri yapılır. Ameliyat gerçekleştirildikten sonra, burun içindeki koruyucu özel silikon splintlerin çıkarılması ve dokunun sağlıklı kaynadığının teyit edilmesi için hastalarımızın Gaziantep’te yaklaşık 8 ila 10 gün kalmaları önerilir. Detaylı bilgi ve randevu organizasyonu için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Bu içerik, kullanıcıları bilgilendirme amacıyla Doç. Dr. Sedat Doğan tarafından tıbbi yönden incelenerek onaylanmıştır. Sitedeki bilgiler hekim muayenesi ve tanı sürecinin yerine geçemez.